ДОКТОР Б.БАТЦЭНГЭЛ: МАТЕМАТИКТАА САЙН ХҮҮХЭД ХӨРВӨХ ЧАДВАРТАЙ БАЙДАГ

"Тод тусгал" таныг эх орныхоо оюунлаг сэхээтнүүдийн нэг болох доктор Б.Батцэнгэлтэй уулзуулж байна. Түүнийг энэ цагийн Монголын шилдэг математикчдийн нэг хэмээн олон хүн үнэлдгээс гадна шавь нар нь олон улсын математикийн олимпиадаас медальгүй ирсэн тохиолдол ховор гэлцдэг. Орчлон, Соёмбо сургуулиудад зөвлөх багш хийдэг тэрээр дунд сургуулийн математикийн хичээлийн цагийг багасгасан явдлыг эрс буруушааж байна.

Оюун ухааны академи, спорт гэдгийг би тийм мундаг, хүнд хэрэгтэй зүйл гэж хэлж чадахгүй

Хичээлийн шинэ жил эхэлж байна. Хүүхэд насны хичээлийн шинэ жилийн дурсамжаасаа хуваалцаач?

Одоогийн хүүхдүүдтэй харьцуулах юм бол нэг их онцгой юм байхгүй дээ. Зуслан дээрээ амарч дуусаад л хотод хүрч ирээд хичээлдээ ордог байсан. Тэр үеийн хүүхдүүд одооны хүүхдүүд шиг хичээлийн бэлтгэл энэ тэр гэж сүйд майд болдоггүй. Хэдэн дэвтэр байхад л болдог байлаа.

Та хэзээнээс эхэлж математикт дурлаж, сонирхолтой болсон хүн бэ?

Зургаа, долдугаар ангиасаа эхэлсэн. Намайг математикт дурлахад манай аав их нөлөөлсөн. Геологийн маркшейдер мэргэжилтэй хүн байсан юм.

МАТЕМАТИКИЙН хичээлдээ бие даан САЙЖРАХ, ХОЦРОГДЛОО АРИЛГАХ аргуудаас

Математикийн хичээлдээ төдийлөн сайн биш, эсвэл улам сайжирмаар байгаа ч аргаа нэг л олохгүй байгаа бол чамд дараах зөвлөгөө тус болно. 
1. Мэдээж гэрийн даалгавар хамгийн чухал

Ямар ч хичээлд сайжирч болох хамгийн том боломж бол гэрийн даалгавар байдаг. Анги дээр үзсэн хичээлээ хичнээн сайн ойлгосон ч гэртээ очоод давтахгүй бол ямар ч нэмэр байхгүй. Бид заримдаа дараачийн амралтаар давтлаганд суугаад математиктаа сайжирчихна гэж бодоод нэг хэсэг сөхөх ч үгүй орхичихдог. Гэтэл хамгийн сайн давтлага бол гэрийн даалгавар юм шүү. Тиймээс гэртээ хичээлээ хийх сайхан орчин бүрдүүлж байгаад гэрийн даалгавраа заавал хийгээрэй. 

“Нууц”-ыг 20 өгүүлбэрт

 

“Та “Таталцлын хууль”-д итгэдэг ч бай, итгэдэггүй ч бай тэр танд үргэлж үйлчилсээр байдаг” хэмээн дэлхийн олон оронд бестселлер болсон “The Secret” номонд өгүүлжээ. Уншигчиддаа “Нууц” номын хамгийн чухал санаануудыг 20 өгүүлбэрт багтаан хүргэж байна.

Гэрийн даалгавар

Та хүүхдээ хэрхэн хичээлийг нь хийлгүүлэх талаар сайн мэдэхгүй, аргаа олохгүй байгаа бол дараах зүйлсийг уншаад үзээрэй.

Оюун ухаан ба шинэ санаа

Нэгээс 10 хүртэл тоонуудыг нэмэхэд хэд гарах вэ?

Өөрийгөө бага зэрэг дайчлахад л энэхүү хялбар бодлогын хариу 55 гээд бодчихно. Харин 1-100 хүртэл тоонуудын нийлбэр хэд гарах бол?
Ерөнхийдөө энэ бодлого ч гэсэн их хэцүү биш юм. Өмнөхөөсөө арай илүү чармайлт шаардагдах бөгөөд алдаа гарах магадлал арай өндөр байна. Үүнийг ямар нэг өөр аргыг ашиглаад хариуг нь олж болно.

Цаг гарга

Баяр чадлийн ундарга тул бодож сэтгэхэд цаг гарга
Бага залуу xарагдаx тул тоглож наадаxад цаг гарга
Орчлонгийн жам өршөөлгүй тул мөргөж сүсэглэxэд цаг гарга
Оюун уxаан ундаршгүй тул уншиж мэдэxэд цаг гарга
Ариун xишиг бурxныx тул xайр сэтгэлдээ цаг гарга
Аз жаргалын xаргуй тул найз нөxөддөө цаг гарга
Зүрx сэтгэлийн дуулал тул инээж баясаxад цаг гарга
Зүдрэx цаг ээлжтэй тул өглөг xишигт цаг гарга
Xөлс болгон шагнал тул ажил xөдөлмөрт цаг гарга
Xүрэx диваажин нэxэлтэй тул буян xурааxад цаг гарга

Амжилттай сурах 9 зарчим

1. Өөрийнхөө хүчинд итгэлтэй бай. Суралцах хүсэл эрмэлзэлтэй байж, мэдлэг эзэмших сонирхлоо хөгжүүлж ажилла. Өөрийнхөө хүчинд итгэхгүй байх шиг тийм гутамшиг гэж үгүй.

2. Анхаарлаа төвлөрүүл. Анхаарлаа ганц мөч л өөр зүйлд хандуулахад цааш суралцахад онц чухал зүйлийг өнгөрөөж, суралцах чадваргүй болоход хүрч болно. Хэрэв нэг л зүйлийг анхааралгүй орхигдуулбал түүнийгээ маргааш гэлгүй тэр дор нь мэдэж авч бай.

3. Сайн хөдөлмөрлөж, хөдөлмөрийг хайрлаж сур. Зохион бүтээгч Эдисоний "Шинжлэх ухаанд бүх зүйлийн 1 %-ийг авъяасаар, 99%-ийг хичээл зүтгэлээр бий болгодог" гэсэн үгийг санаж яв.

Та хүүхдийнхээ ой тогтоох чадварыг хөгжүүлэхэд тусалдаг уу?

Зарим эцэг эх хүүхдийнх нь ой тогтоолт төдийлөн сайн биш байна гэдгийг мэддэг боловч хэрхэн туслах аргаа олдоггүй. Иймд бид хүүхдийн урт хугацааны ой санамжийг зөв, цэгцтэй хөгжүүлэх зарим аргаас танилцуулж байна. Эдгээр энгийн арга нь хүүхдийн тань ой тогтоолтыг сайжруулахаас гадна хүүхэд өөрийн хийж буй үйлээ хянаж сурах чадварт давхар сургадаг байна. Эдгээр аргыг багш нар ч мөн ашиглах боломжтой.

ОЮУНЛАГ БАЙНА ГЭДЭГ АВЪЯАС БИШ ХӨДӨЛМӨР ЮМ

Турк улсын оюуны спортын мөнгөн медальт, Монголын Оюуны хөгжил – Оюуны спортын төвийн тэргүүн Х. ХАТАНБААТАР:

Өнөөдрийн лекц “Ой тогтоолтоо хөгжүүлцгээе” гэсэн сэдвийн дор явагдах бөгөөд тодорхой хэмжээний мэдээллийг та бүхэнд хүргэе. Юуны өмнө өөрийгөө танилцуулъя. Намайг Хандсүрэнгийн Хатанбаатар гэдэг. Турк улсад эрх зүйч мэргэжлээр төгссөн. Би та бүхэнтэй адил сурч боловсрохыг эрхэмлэдэг, эх орныхоо хөгжилд хувь нэмрээ оруулахыг эрмэлздэг эх оронч, үндэсний үзэлтэй жирийн нэг монгол залуу. Өнгөрсөн 2008 оны есдүгээр сард Турк улсад хоёр дахь удаагаа зохиогдсон “Ой тогтоолт болон фото түргэн уншлага”-ын аварга шалгаруулах тэмцээнд оролцож, мөнгөн медаль хүртэн, дэлхийн аваргад оролцох эрхээ авсан. Дэлхийн аваргын тэмцээн 2008 оны арваннэгдүгээр сард “MEMORIAD-2008” нэрийн дор болж, 20 орчим орны 44 оюуны спортын тамирчин найман төрлөөр өрсөлдсөн. Миний бие энэ тэмцээнд ой тогтоолт гэсэн хэсэгт хөзөр цээжлэх, цээж тооны хэсэгт түүхт он тоолол гэсэн төрлөөр тус тус өрсөлдөж, тодорхой амжилт гаргасан.  Хольж өгсөн 52 ширхэг хөзрийг 5 минутад дарааллаар нь цээжлэх ёстой байсан бөгөөд миний бие 2 минут 30 секундэд цээжилж хариулсан. Түүхт он тоолол гэсэн төрөлд 1600-2099 оны хооронд өгөгдсөн он сар өдөр байгаа юм л даа. Жишээ нь, 1658 оны гуравдугаар сарын найман ямар гараг вэ гэдгийг олох ёстой. Нэг минутад 17 өдөр олж, 17 хүнээс 10-т орсон.

Зөвлөгөө

Амжилтаараа бусдаас ялгар

“Хүн өөрийн амьдралыг дээшлүүлэх гэсэн дур хүслээ хэзээ ч хаяж чаддаггүй” гэдэг. Амьдралаа зөвхөн дээшлүүлэхийг чармайгаад зогсохгүй утга учиртай, баяр баясгалантай, алсын хараатай цогцлоохын төлөө эрчимтэй ажиллаж, тууштай тэмцэх хэрэгтэй. Амьдрал утга учиргүй, угтах зорилгогүй тусмаа зовлон зүдүүртэй, хүнд бэрх байна. Аж амьдралаа одоо байгаагаас нь илүү утга учиртай болгох маш тодорхой зорилго тавьж мэрий. Хүн чиглэсэн зорилготойгоор хүчээ шавхан хичээн зүтгэвэл хүссэн амжилтандаа зайлшгүй хүрнэ. Амжилтанд цагаан эсгий, улаан хивс дэвссэн замаар шулуухан алхсаар хүрч очно гэж амар хялбар төсөөлбөл алд дэлэм алдана. Асар их саад тотгорыг даван туулж, хөлөө холгож, хөлсөө урсгаж байж амжилтын хаалганы бариулаас атгана. Амжилтанд хүрсэн хүний амжилтын үнэнхүү хэмжүүр нь гагцхүү давж туулсан саад тотгорын нийлбэр.

Шалгалтаа хэрхэн амжилттай өгөх вэ?

Анхаар! Энэхүү бичгийг уншилгүйгээр шалгалтанд битгий ороорой! Яагаад гэж үү? Уншаад ойлгох болно… Хүн төрөлхтөн доорх гурван зүйлийн ач тусыг алдсаныхаа дараа л ойлгодог. Тэгвэл эдгээрийн хэр чухал зүйлс болохыг хугацаанд нь ойлгож, зөв ашигласанаар хүн амжилтанд хүрэх бүрэн бололцоотой болох юм. Эрүүл мэнд, цаг хугацаа, залуу нас. Цаг хугацаагаа хэрхэн зөв ашиглах, шалгалт шүүлгэнд бэлдэхдээ юуг голлон анхаарахыг дараах сэдэвт өгүүлнэ.

ШАЛГАЛТ ХҮРТЭЛ ХИЙХ ЗҮЙЛ

Шалгалтын өмнөх нэг сардаа хичээлээ давтахад гол анхаарлаа хандуулах хэрэгтэй. Огт ойлгоогүйгээ оролдсоноос дутуу ойлгосоноо гүйцэд мэдэх гэж оролд. Эхлээд нэг уншаад ойлгоогүй хэсгүүдээ анхааралдаа авч жишээ болон тодорхойлолт зэрэг чухал хэсгүүдийг сайн анхаарч унших хэрэгтэй.